't broekventje blogt

Wie woont er in de bunker van het Haachts Broek

2012-01-24T05:19:00.000-08:00

In de bunker in het Haachts Broek overwinteren in de door Natuurpunt verstrekte hulpmiddelen Gewone Grootoorvleermuizen. Er bevinden zich met holtes voorziene grote snelbouwstenen. Ook bevindt er zich een thermometer en een hygrometer. Beide parameters zijn bepalend of vleermuizen ergens wensen te overwinteren al dan niet. Gedurende de controle van 2011-2012 (18 januari) bedroegen beide parameters respectievelijk 4°C en 75%.
Dit jaar werden 2 exemplaren aangetroffen!

Verder zaten er ook weer muggen (imago's. Verder werden de klassieke Roestjes opgemerkt.

We hopen uw begrip te mogen hebben voor het ontoegankelijk houden van de bunker. Rust is immers van cruciaal belang voor dergelijke overwinteringplaatsen. De tellingen vinden dan ook maar éénmaal jaarlijks plaats en worden erg kort gehouden om door onze lichaamstemperatuur en onze lichten de dieren niet wakker te maken.

VWG Natuurpunt Haacht organiseert 4 ekskursies: Vogels van haacht

2012-01-24T05:15:00.000-08:00

De VWG organiseert ook dit jaar weer aktiviteiten om het bredere publiek te laten kennis maken met de werking: 4 excursie in Haacht, telkens één in maart, april, mei en juni.De details voor de afspraken zijn de volgende:17 maart 2012: Een laatste blik op late wintergasten terwijl de eerste zomergasten al aanwezig zijn op Wilde Heide en Hoge Scharent. (Fietstocht)22 april 2012: Kleine Bonte Specht en Matkop ontwaken in het Haachts Broek. (Wandeltocht)12 mei 2012: Avondlijke fietstocht. Op zoek naar Nachtegalen in Schoonbroek en Schorisgat.2 juni: “Uitdaginginstocht”. De vaste deelnemers stellen een realistisch wenslijstje op van vogels die ze graag es zouden spotten op Haachts grondgebied en dagen de gids (Johan De Meirsman) ludiek uit om binnen het tijdsbestek van deze ekskursie deze soorten waarneembaar terug te vinden binnen de gemeentegrenzen van groot Haacht. Uur en plaats worden vastgelegd op de uitstap van 12 mei. Wat dacht je bijvoorbeeld van een Woudaapje?Laarzen of waterdicht schoeisel zijn wenselijk. Een verrekijker is onontbeerlijk.Verdere inlichtingen bij Johan De Meirsman via info@natuurpunthaacht.be of 0476/24.94.24Inschrijven op voorhand is verplicht, wegens beperking van het aantal deelnemers. Bij inschrijven ontvang je details over plaats en uur van afspraak.

Broedvogelinventarisatie 2012: editie Hoge Scharent

2012-01-24T05:06:00.001-08:00

VERDERZETTING NIEUWE INVOERMODULE BROEDVOGELKARTERING De VogelWerkGroep van Natuurpunt Haacht zal de broedvogelinventarisatie van 2012 op de Hoge Scharent - net als vorig jaar voor de eerste maal toen – dit projekt uitvoeren met behulp van de SOVON invoermodule. Het systeem heeft al een lange, uitgebreide en zeer arbeidsintensieve testfase doorlopen in Nederland, en werd vorig jaar voor het eerst gebruikt in Vlaanderen, dus de kans dat er zich nog veel ongemakken of foutjes zullen aandienen, lijkt eerder beperkt. Deze module is een mijlpaal in de digitale vogelwereld en is na www.trektellen.nl en http://www.waarnemingen.be de derde, enorme sprong voorwaarts. Het ganse systeem werd opgezet en ontwikkeld door het Nederlandse SOVON. Met dank aan Gerard Troost (die eerder, samen met Jethro Waanders, ook al www.trektellen.nl „uitvond‟).

De module van broedvogelkartering.be moet er in hoofdzaak voor zorgen dat we met z‟n allen meer in het veld kunnen zitten en minder achter het bureau of de pc. Er dient „alleen nog maar‟ worden geïnventariseerd en alle geldige waarnemingen (best zo kort mogelijk na elk veldbezoek) moeten in de module worden ingevoerd en al de rest is werk voor de automatische clusteringstool die alle geldige waarnemingen interpreteert en territoria afbakent. Na afloop van het seizoen zullen alle ingevoerde waarnemingen worden geïmporteerd in waarnemingen.be zodat je daar verder van je prestaties kan genieten.

De Hoge Scharent is het laatste gebied dat aan bod komt in de nu reeds jaren lopende broedvogelinventarisatieprojekt van de VWG Natuurpunt Haacht. Het is het sluitstuk in dit projekt. Hierna zullen geen nieuwe gebieden meer onderzocht worden, maar zal de VWG zich op andere projekten focussen. Om de lange termijn opvolging van de broedvogels van het Haachts Broek op te volgen zal in dit gebied wél nog een broedvogelinventarisatie worden uitgevoerd. Eerstvolgende inventarisaties zijn hier voorzien in 2015 en 2020. Daarna zien we nog wel… De zone van de Hoge Scharent die zal onderzocht worden strekt zich uit ten zuiden van de Binnenbeek, die net ten noorden van de Werchtersesteenweg ligt, en dit tussen anti-tankgracht en de gemeentegrens van Haacht met Werchter aan de oost-zijde. In het zuiden vormt de Leibeek de grens. Onderstaande kaartje (dagkaartje van het projekt) toont het 147 ha grote te onderzoeken gebied. In het meest zuid-oostelijke puntje bevindt de Kraneveldshoeve zich nog in het gebied. Gezien het erg open karakter van het landschap wordt geschat dat met relatief weinig inventarisatieuren een goed beeld zal kunnen worden gevormd.

Voor deze inventarisatie zal opnieuw dezelfde inventarisatiemethode worden toegepast. Het betreft de kwantitatieve inventarisatie volgens de uitgebreide territoriumkarteringsmethode. Het feit dat de methodologie ongewijzigd blijft, zal er toe leiden dat de resultaten van de verschillende gebieden onderling zullen kunnen worden vergeleken. Dit opent veelvuldige, en opwindende perspektieven voor specifieke onderzoeken. Initiatiefnemer is Johan De Meirsman (johan.demeirsman@advalvas.be of 0476/24.94.24). Bij hem kan u terecht voor meer informatie. Ook uw medewerking zou meer dan welkom zijn. Geef je nu op om het medewerkersmapje te ontvangen en om je op de Nieuwsbrief in te schrijven! We beginnen er aan begin maart!!!

Natuurstudiegroep Beneden-Dijle op bezoek

2011-09-02T01:06:00.000-07:00

De Natuurstudiegroep Beneden-Dijle bezocht onze gebieden. Fotoverslag via de links.

Link 1

Link 2

Een overzicht van de waarnemingen is terug te vinden op waarnemingen.be.

Broedend Aapje in Tildonk

2011-08-23T04:30:00.000-07:00

Vanaf de jaren '70 crashte de Vlaamse populatie Woudaapjes (Ixobrychus minutus) o.a. door verslechterende waterkwaliteit en verlies aan geschikte leefgebieden. Vanaf het einde van de jaren ’80 tot midden jaren ’90 zat het aantal broedpaartjes zowel in België als in de rest van West-Europa in een zware dip. In 1994 ging het licht in Vlaanderen bijna uit: toen werd er slecht één territoriaal mannetje gemeld.

De sterke terugval vorige eeuw werd lange tijd toegeschreven aan bedreigingen op de trekroutes of in de overwinteringsgebieden. Uitbreiding van de Sahelzone en jacht op de trekroutes (op Malta worden jaarlijks ca. 1.500 woudaapjes afgeschoten) brachten de soort in de gevarenzone. Maar ook de slechte milieu- en waterkwaliteit in de Europese broedgebieden deden de soort de das om. De volgehouden investeringen in natuur en zuiverder water lijken nu echter vruchten af te werpen. Een echte opsteker voor alle vrijwilligers en professionelen die zich blijvend inzetten voor meer en betere natuur voor iedereen, ook voor het Woudaapje. Deze soort is immers een uitgelezen graadmeter voor de milieu- en waterkwaliteit van moerassen en rietvelden. De terugkeer van het Woudaapje als ambassadeur van deze bedreigde ecotopen is dan ook bijzonder verheugend nieuws.

In 2011 werden in België op 22 locaties Woudaapjes vastgesteld. In minstens 15 gebieden kwam de soort vermoedelijk tot broeden. Op een aantal plaatsen in Vlaanderen werden immers in augustus 2011 jonge Woudaapjes waargenomen. De Vlaamse Woudaapjes zijn bijna terug van weggeweest, zo besluit Natuurpunt bij een analyse van het aantal broedgevallen in 2011.

Ook Haacht is in de prijzen gevallen. Verschillende waarnemers konden ter hoogte van Tildonk-Brug een Woudaapje waarnemen. Vermoedelijk heeft een koppel gebroed in het Domein De Spoelbergh. De waarnemingen deden zich echter telkens voor langsheen de vaart, waar de zichtbaarheid natuurlijk een pak hoger ligt dan in het dicht moerasgebied rond de vijver.

Foto: Michel Mergaerts (waarnemingen.be)

Het Broekventje kent dit gebied als z’n broekzak. Reeds van de jaren ’80 telde ik hier de vogels. Als gevolg van deze intensieve waterwildtellingen –zowel wintertellingen als inventarisaties van broedend waterwild- is dit gebiedje overigens opgenomen in de Vogelatlas als zijnde van Regionaal Belang.

De jongen zijn intussen uitgevlogen en beginnen stilaan aan hun trektocht naar het zuiden. Tegen eind september zullen alle Woudaapjes West-Europa hebben verlaten. Wie deze mysterieuze kleine reiger dus nog wil zien in Tildonk, moet niet te lang wachten. Voor 2012 zijn de verwachtingen hoog gespannen. Hoewel de soort het vooral moet hebben van grote rietvelden, kunnen deze geniepige reigertjes ook worden aangetroffen in smalle rietkragen en aan kleine waterplassen.

2011-03-14T05:52:00.001-07:00

De VogelWerkGroep van Natuurpunt Haacht is al meer dan 20 jaar actief om in Haacht de broed- en andere vogels te bestuderen, en te helpen bij hun overleving. Nestkastprojekten zijn daar een belangrijk onderdeel van. In 2011 werden er voor het eerst nestmandjes opgehangen voor de Ransuil. Hiervoor maakten we mandjes van de wilgentenen uit onze eigen reservaten. Maar er zijn nog meer mandjes nodig.
Daarom zoeken wij:
Rieten mandjes met een doorsnede van minstens 46cm.
Wat biedt de VWG als tegenprestatie:
-talrijke publicaties op onze website
-de kans om geregeld mee het veld in te trekken onder begeleiding
-de kans om mee in te stappen in onze projecten
-hulp en uitleg bij de determinaties van jouw eigen vogelwaarnemingen in Haacht
Wat vragen we?
Een oud versleten mandje of ander mandje dat je kan missen verzamelen wij graag om te gebruiken als "nestkast" voor de Ransuil. Deze uil gebruikt vaak oude Kraaiennesten, maar aanvaard ook mandjes…

Heb je zo'n mandje te veel, neem dan kontakt op met:
info@natuurpunthaacht.be
0476/24.94.24

Nieuwe invoermodule broedvogelkartering - Haacht is pilootprojekt

2011-03-11T09:19:00.000-08:00

Voor de broedvogelinventarisatie van 2011 – Wilde Heide is Natuurpunt Haacht geselekteerd om –samen met enkele andere projekten elders in Vlaanderen- de nieuwe module voor broedvogelkartering te testen. Het systeem heeft al een lange, uitgebreide en zeer arbeidsintensieve testfase doorlopen in Nederland dus de kans dat er zich nog veel ongemakken of foutjes zullen aandienen, lijkt eerder beperkt.

Deze module is een mijlpaal in de digitale vogelwereld en is na www.trektellen.nl en www.waarnemingen.be de derde, enorme sprong voorwaarts. Het ganse systeem werd opgezet en ontwikkeld door het Nederlandse SOVON. Met dank aan Gerard Troost (die eerder, samen met Jethro Waanders, ook al www.trektellen.nl ‘uitvond’).

De module van broedvogelkartering.be moet er in hoofdzaak voor zorgen dat we met z’n allen meer in het veld kunnen zitten en minder achter het bureau of de pc. Vanaf 2011 moet er ‘alleen nog maar’ worden geïnventariseerd en moeten alle geldige waarnemingen (best zo kort mogelijk na elk veldbezoek) in de module worden ingevoerd en al de rest is werk voor de automatische clusteringstool die alle geldige waarnemingen interpreteert en territoria afbakent. Na afloop van het seizoen zullen alle ingevoerde waarnemingen worden geïmporteerd in waarnemingen.be zodat je daar verder van je prestaties kan genieten.

Natuurpunt Studie hoopt dat deze tool aan de verwachtingen tegemoetkomt (of misschien zelfs overtreft) maar hoort van ons verder ook graag alle mogelijke suggesties voor veranderingen, verbeteringen. Net zoals bij www.trektellen.nl en www.waarnemingen.be, zal aan deze invoermodule voortdurend worden gesleuteld op basis van onze reacties uit het veld.

Vlak bij je bed... ook in Haacht sterven diersoorten uit

2011-01-17T23:28:00.000-08:00

Wie kijkt er niet eens graag naar een mooie documentaire op National Geographic? Zelfs mensen die niet uit interesse met natuur bezig zijn of erdoor geroerd worden zullen moeten toegeven dat beelden van ronddwalende dieren op een kapvlakte van een voormalig regenwoud wel wat met ze doet... neen?

Zoals zovele zaken lijkt dit erg ver van ons bed en hebben we het gevoel dat het niet in onze macht ligt om iets te veranderen aan deze toestanden. Nochtans is het tegendeel waar. Niet alleen aan de andere kant van de wereld sterven soorten uit, maar ook in onze eigen tuinen en natuurreservaatjes. Zij het veel minder opvallend en dramatisch lijkend dan op tv, het is daarom niet minder werkelijk. Het gaat in ons land niet louter meer om het redden van de grote, opvallende dieren, want die zijn er amper nog, maar om de kleine onopvallende beestjes waarvan er vele het heel moeilijk hebben om te overleven in ons door asfalt en beton doorsneden landje.

In het Haachts broek in Haacht werd afgelopen zomer namelijk een met uitsterven bedreigde spin ontdekt. De ongelukkige heeft als naamplaatje ‘zonnekampoot’ meegekregen oftewel Drassyllus praeficus in wetenschappelijk jargon. Deze spin behoort tot de famillie van de bodemjachtspinnen. de meeste leden van deze familie bodembewonende spinnen rennen vaak tegen een enorme snelheid tussen stenen en aardkluiten door. Meestal verschuilen ze zich overdag onder allerlei materiaal en jagen ze 's nachts. De spin werd ontdekt door mensen van BINCO vzw die samen met Natuurpunt Haacht de soortenrijkdom van het Haachts broek in kaart proberen te brengen. Voor het op naam brengen van de spinnen werd beroep gedaan op ARABEL, de Belgische vereniging voor Arachnologie.

Een spin is niet zómaar een spin. Elk levend organisme heeft zijn eigen verhaal. Als meer mensen eens wisten hoe interessant het leven van deze en andere ongekende diertjes was... Ze hebben allemaal hun reden te bestaan, ze ontlenen hun leventje aan andere organismen en geven het zelf weer door... Wie zijn wij om daar tussen te komen?

Jeroen Casteels

Grootoren doen het goed

2011-01-17T03:04:00.001-08:00

In de bunker in het Haachts Broek overwinteren in de door Natuurpunt verstrekte hulpmiddelen Gewone Grootoorvleermuizen. Er bevinden zich met holtes voorziene grote snelbouwstenen. Ook bevindt er zich een thermometer en een hygrometer. Beide parameters zijn bepalend of vleermuizen ergens wensen te overwinteren al dan niet. Gedurende de controle van 2010-2011 (16 januari) bedroegen beide parameters respectievelijk 0°C en 92%.

Dit jaar werden maar liefst 5 exemplaren aangetroffen! Dit is een nieuw rekord! Het betrof allen Gewone Grootoren .

Verder zaten er ook weer muggen (imago’s) terwijl het net stevig gewinterd had. Verder werden de klassieke Roestjes en Dagpauwogen opgemerkt. Beiden imago’s.

We hopen uw begrip te mogen hebben voor het ontoegankelijk houden van de bunker. Rust is immers van cruciaal belang voor dergelijke overwinteringplaatsen. De tellingen vinden dan ook maar éénmaal jaarlijks plaats en worden erg kort gehouden om door onze lichaamstemperatuur en onze lichten de dieren niet wakker te maken.

waarnemingen.be en territoriumkartering

2010-11-18T05:12:00.000-08:00

Zo, m’n interpretatie van de broedvogelmonitoring 2010 zit er op ! Voor het eerst werden de waarnemingen door de medewerkers zelf ingegeven op waarnemingen.be. Dat voorkomt dat ikzelf, zoals gebruikelijk was tijdens alle voorgaande jaren, niet alleen mijn eigen, maar ook hun waarnemingen diende te verwerken, zijnde de verwerking van de dagkaartjes naar de soortkaartjes.

Dat leek me nu wel es waard om te berekenen wat me dat aan tijdswinst opleverde. Vorige jaren zat ik algauw aan zo’n 85 uren aan m’n burootje (veldwerk dus niet inbegrepen). Dit jaar waren er dat ‘slechts’ 30! En dit voor een gebiedje van 130ha, 80 uren terreinbezoek over 44 bezoeken van 4 waarnemers tss maart en aug. Goed voor meer dan 2400 waarnemingen…

Deze dertig uren gingen voornamelijk naar het definiëren van de territoria, je weet wel fusieafstanden, interpretatiekriteria, uitsluitende waarnemingen,…. Als dat nu in de toekomst ook nog eens kan geautomatiseerd worden door de nieuwe tool die er zit aan te komen in waarnemingen.be dan kan ik ook nog es op café gaan…

Een welgemeende dank u wel, waarnemingen.be dus! En uiteraard ook aan de waarnemers, Willem, Kristof, Hans die zelf intypten!

Als we nu nog kunnen een systeem uitwerken waarbij de broedvogels zélf hun territorium kunnen ingeven, dan zijn we ook van dat veldwerk verlost!

Houtduivenweekend niet opportuun

2010-02-24T04:04:00.000-08:00

De jachtdruk in Vlaanderen op de houtduif is extreem hoog. Met jaarlijks minstens 600.000 geschoten houtduiven doet Vlaanderen bijna even “goed” dan het 40 maal grotere Spanje. De Vlaamse jagers houden dit weekend een nationale slachtpartij op de houtduif waarbij ze hopen zo’n 40.000 houtduiven te kunnen doden. Natuurpunt Studie verzamelde alle wetenschappelijk beschikbare informatie over de houtduif.

Ook in Haacht kennen we deze wanpraktijk. Als het scenario van vorig jaar herhaald wordt, dan kan je dit weekend maar beter niet langs de anti-tankgracht of in het weiden- en akkercomplex naar Werchter toe gaan wandelen.

De belangrijkste conclusies uit het dossier:

De verduiving van het (landbouw)landschap in Vlaanderen is door de landbouw zelf veroorzaakt via een overaanbod aan oogstresten van maïs. Het is maw. geen probleem veroorzaakt door “teveel natuur”.

Eind februari is minder dan 1 houtduif of 10 in Vlaanderen een vogel van de plaatselijke broedpopulatie.

Vermits de schadegevoelige teelten de houtduiven aantrekt, impliceert dit dat de schade maar kan voorkomen worden via bestrijding op populatieniveau wanneer bijna totale uitroeiing van alle houtduiven kan gerealiseerd worden.

De gecoördineerde jacht eind februari kan geen enkele invloed hebben op de schade aan landbouwgewassen later op het jaar. Daarvoor worden er op het verkeerde moment grotendeels de verkeerde vogels geschoten, met veel te beperkte impact.Een gecoördineerd jachtinitiatief dat geen resultaat kan hebben als gewasbescherming valt maatschappelijk niet te verantwoorden als een schadebestrijdingstechniek.Een geconcerteerde lentejacht in de trekperiode is illegaal onder de Europese Vogelrichtlijn.

Natuurpunt vindt het totaal ongepast om anno 2010 op een dergelijke ondoordachte manier, gebaseerd op te weinig inzicht met onze natuurlijke omgeving om te gaan.Natuurpunt vraagt daarom:
-aan de Belgisch Boerenbond om de oproep in te trekken voor het “duivenverdelgingsweekend” eind februari, wegens totaal onnuttig voor het beoogde doel (gewasbescherming), dus hooguit een weerwraakpoging,
-aan de Vlaamse jagers om niet deel te nemen aan het “duivenverdelgingsweekend”, wegens een vals argument voor maatschappelijke draagkracht (gewasbescherming) en onwettelijk onder de Europese vogelrichtlijn,
-aan de minister om het “duivenverdelgingsweekend” eind februari te verbieden en de jachtwetgeving in overeenstemming te brengen met de Europese richtlijn.

Lees hier meer:

http://www.natuurpunt.be/uploads/natuurbehoud/natuurbeleid/documenten/houtduivenweekend_niet_opportuun.pdf

http://www.natuurpunt.be/uploads/natuurbehoud/natuurbeleid/documenten/documentatie_houtduivenweekend_niet_opportuun.pdf

Stuntelige Vinken

2010-02-17T01:51:00.002-08:00

Het voorjaar komt eraan. De akkers zitten nog tot een eindje in april vol Vinken die van het hoge noorden komen, maar “onze” Vink, die een standvogel is, is in ieder geval al aan het oefenen geslagen. Binnenkort hoor je overal de vinkenslag (laatste toon van het liedje van de vink). Dit is het geluid dat het mannetje maakt om zijn territorium af te bakenen. Dat hoor je van eind februari tot midden juni. Maar nu, in februari, kan je iets heel bijzonders horen aan dat Vinkenzangetje…

De zang van de vink, een luide, dalende toonreeks met van streek tot streek zeer variabele eindriedel. Bij ons is die eindriedel de bekende “suskewiet”. Dat eindriedeltje zingt alleen onze Vlaamse Vink! De Vink heeft verder ook nog enkele roepjes: een opgewonden 'pink', zacht 'foeied' of 'trrub', wegvliegend 'tjuup'. Ook de roepjes zijn streekgebonden.

Deze zangvariaties, die men ook bij andere zangvogels ontdekt heeft, worden dialecten genoemd. Net als voor mensen heeft elke regio zijn eigen vinkendialect. Jonge Vinken leren pas in het vroege voorjaar, meestal in februari, het dialect van de eigen streek kennen via een naburige Vink van de andere mannetjes uit de omgeving en nemen zo het dialect over. Omdat de jonge mannetjes nog aan het oefenen zijn, kan de zogenoemde ‘vinkenslag’ nog wat rommelig en stuntelig klinken, maar het geluid blijft goed herkenbaar. In deze tijd van het jaar kan een mannetje zijn zang wel duizenden keren per dag herhalen. Er werden (en worden) zelfs wedstrijden gehouden met vinken in gevangenschap: de vink die het meest 'slaat' wint de wedstrijd.

Op Vinkenzetters websites kan je hierover het volgende lezen: “Vogels die in hun aanleg (door overerving) een gebrek hebben in hun zang doordat ze veel halve zangen hoorden. Tegen dergelijke vogels is geen kruid gewassen en men geeft ze best de vrijheid. De jonge vinken leren in de natuur zingen van de boomgaardvink, die in hun nabijheid voorzingt. De jonge trekvinken leren echter hun nieuwe zang in beperkte vrijheid van de leermeester. De kwekelingen zingen de zang van de vinkeman die zij in de volière horen zingen. Zo is het geen zeldzaamheid dat een vink in haar eerste zangjaar verschillende liedjes aanleert. Vinken die een kwalijke aanleg geërfd hebben of die in hun nabijheid veel halve liedjes hoorden, zullen in de regel veel breken en nooit goede zangers worden. Zoals hierboven aangehaald zijn de meeste brekers jonge vogels, waarvan men aanneemt dat ze pas op driejarige leeftijd hun zang volledig gevormd hebben.”

In Haacht is de Vink een algemene broedvogel, maar veel zeldzamer dan in het begin van vorige eeuw. De broedvogelinventarisaties van Natuurpunt Haacht hebben cijfers opgeleverd voor de meeste Haachtse groene zones. In het Haachts Broek bijvoorbeeld werden in 2005 38 territoria vastgesteld. Er is een duidelijke toename vastgesteld sinds de eerste inventarisatie in 1990.

In 2010 vindt opnieuw een inventarisatie plaats van de broedvogels van het Haachts Broek. Binnen enkele maanden kennen we opnieuw de huidige stand van zaken wat betreft het voorkomen van de Vink in dit gebied.

4 Grootoorvleermuizen

2010-01-30T04:16:00.000-08:00

Trekvlinder invasie in het Schorisgat

2009-09-28T05:30:00.000-07:00

Tijdens een recente bezoekje viel het me op hoe dik de vlinders momenteel nog vliegen in het Schorisgat! Het bloemrijke weiland vlak naast het fietspad dat door Natuurpunt Haacht beheerd wordt in het bijzonder. Maar ook elders vliegen ze talrijk! Het betreft vooral de Oranje Luzernevlinder.
Zo goed als alle exemplaren in Vlaanderen betreffen Oranje Luzernevlinder. Toch wordt de soort nog heel vaak met Gele Luzernevlinder verward. De Gele en de Zuidelijke Luzernevlinder lijken bijzonder veel op elkaar. De determinatie behoeft dan ook de nodige aandacht. De kleur alleen is geen goed kenmerk. Kijk vooral naar de zwarte band in de voorvleugel, die is veel breder bij Oranje Luzernevlinder, terwijl die naar onderen toe zeer smal wordt bij de Gele. De vrouwtjes van de Oranje Luzernevlinder kunnen ook voorkomen in een vorm met lichtere voorvleugel (forma helice).

De Oranje Luzernevlinder komt voor op klaver- of luzernevelden. De rupsen leven ook op talrijke andere soorten van de vlinderbloemigen. Het is een Midden- en Zuid-Europese soort die als trekvlinder ook bij ons kan worden aangetroffen.
De Oranje Luzernevlinder wordt in jaarlijks wisselende aantallen waargenomen en goede jaren (zogenaamde invasiejaren) waren 1928, 1945, 1947, 1962, 1982, 1983, 1984, 1994, 1996 en 1998. Ook in Wallonië, Nederland en Duitsland wordt de Oranje Luzernevlinder in jaarlijks wisselende aantallen waargenomen. In Groot-Brittannië worden 1877, 1892, 1900, 1913, 1928, 1937, zes jaren tussen 1941 en 1950, 1955, 1969 en 1983 als invasiejaren beschouwd.
De vliegtijd is van april tot en met november. De eerste vlinders kunnen waargenomen worden vanaf eind april, maar meestal duurt het tot begin juli alvorens de aantallen enigszins toenemen. Ze kunnen hier meestal één generatie voortbrengen (afhankelijk van de zomertemperaturen soms zelfs meerdere), die in augustus haar hoogtepunt bereikt. Ze zijn echter niet in staat om hier te overwinteren.
De Gele Luzernevlinder komt eveneens voornamelijk voor op klaver- en luzernevelden en ook op extensief begraasde weiden met veel vlinderbloemigen maar op trek kan hij vrijwel overal opduiken. In het noorden is het een trekvlinder, in het zuiden een standvlinder.
De Oranje Luzernevlinder geniet geen wettelijke bescherming. De soort is als trekvlinder niet opgenomen in de Vlaamse of Belgische Rode Lijst, maar op Europese schaal is ze niet bedreigd.In het natuurbeheer zijn geen soortspecifieke maatregelen noodzakelijk, maar kan de soort wel baat hebben bij een algemeen vlindervriendelijk beheer.

Neem ook eens een kijkje op: http://waarnemingen.be/index.php?g=4

2009-09-11T03:16:00.001-07:00

‘t Broekventje wordt even Batman

Vleermuizen verdienen bescherming alsook hun verblijfplaatsen

Vleermuizen zijn erg nuttige dieren door de grote hoeveelheid schadelijke insecten zoals muggen en motten die ze elke nacht verorberen. Daarom worden ze ook beschermd. In België en in Europa zijn alle vleermuizen én hun verblijf- en rustplaatsen volledig beschermd.

In het netwerk van natuurgebieden in Vlaanderen, zijn de vleermuisverblijven een buitenbeentje. Holle bomen, mergelgroeven, oude tunnels, ijskelders, bunkers, forten, maar ook kelders en woonhuizen bieden aan onze bedreigde vleermuizen ‘s winters een veilig onderkomen.

BatAction

Europa wil niet alleen een passieve bescherming, maar ook een actieve. Het project BatAction dat die actieve bescherming biedt, krijgt daarom Europese steun. Europa heeft 950.000 euro veil om de vleermuizen in Vlaanderen een betere toekomst te bieden.

Een bijzondere actie in kader van het life-project is het vleermuisvriendelijk schild. Dit schildje gaat plaatsen aanduiden die interessant zijn voor vleermuizen. Het gaat dan over kerken, forten, huizen, bunkers, groeves,… Het schildje geeft de officiële erkenning van de Vlaamse overheid en Europa weer aan de objecteigenaar, omdat ze dit dus erg belangrijk achten. Objecten kunnen deze erkenning krijgen als er vleermuizen aanwezig zijn en/of als een object ideaal is ingericht voor vleermuizen. Het initiatief van dit schildje komt vanuit Vlaanderen, maar zou ook overgenomen worden in Brussel en Wallonië en we hopen ook nadien door andere Europese landen.

Natuurpunt Haacht kreeg ook Vleermuis schildje

Natuurpunt Haacht vroeg het schildje aan voor de ingerichte bunker in het Haachts Broek. Hier verblijven sinds enige tijd overwinterende Gewone oftewel Bruine Grootoorvleermuizen.

Bij het ingaan van de winter gaan vleermuizen massaal op zoek naar geschikte winterverblijven. Alle inheemse vleermuizen zijn insecteneters en vinden ’s winters bijgevolg geen voedsel. Daarom gaan onze vleermuizen in winterslaap: een bijna lethargische toestand waarbij de hartslag en lichaamstemperatuur drastisch verlaagt. Terend op hun vetvoorraad hopen vleermuizen zo de winter door te komen. Geschikte winterverblijven zijn dus van levensbelang voor onze vleermuizen. In een goed winterverblijf moet de temperatuur vrij stabiel zijn, heerst een hoge luchtvochtigheid en moet het bovenal rustig zijn zodat de vleermuizen ongestoord kunnen slapen.

Vanaf nu kan dus het schildje ook bewonderd worden in het Haachts Broek. Weeral een mooie verdienste van Natuurpunt Haacht!

Doe zelf ook iets voor onze vleermuizen en verdien het schildje

Komen in jouw woning vleermuizen voor of is je woning ingericht voor vleermuizen? Ben je eigenaar van een object (ijskelders, bunkers, forten, oude tunnels,...) dat ingericht is voor vleermuizen of waar al vleermuizen voorkomen? Vraag dan aan ANB (Afdeling Natuur en Bos) om jouw vleermuizenverblijf te erkennen als ‘vleermuisvriendelijk object’. Aan ieder object wordt na erkenning door het ANB een schildje bevestigd, zodat het belang van de vele vleermuisverblijven in Vlaanderen ook daadwerkelijk zichtbaar wordt. Je vindt het aanvraagformulier voor het vleermuisvriendelijk schildje op de website van het LIFE-project BatAction: www.bataction.be.

IJsvogel terug op anti-tankgracht

2009-08-08T02:17:00.000-07:00

Vandaag, 8 augustus, kon het Broekventje nog eens een IJsvogel waarnemen op de anti-tankgracht! Niets speciaals zou je denken, want de aanwezigheid van deze vogelsoort werd hier, én elders in Haacht, al eerder vastgesteld. Helaas... de strenge winter heeft, zoals gevreesd, een zware tol geëist op het aantal aanwezige IJsvogels in onze regio. Bij nazicht op waarnemingen.be blijkt het aantal waarnemingen voor Vlaanderen gekelderd te zijn na afgelopen winter. Mogelijk zou de helft van de populatie van de kaart geveegd zijn… Pas in de herfst is duidelijk hoe groot de slachting onder de ijsvogels deze winter precies was. Het broedseizoen loopt van maart/april tot in augustus. Daarna is er goed zicht op het aantal dieren.

IJsvogels zijn erg gevoelig voor strenge winters. Een extreem strenge winter kan de IJsvogel bijna uitroeien. Anders dan zijn naam doet vermoeden, heeft de ijsvogel dus geen plezier van ijs. Een van de theorieën is dat het dier zijn naam dankt aan het feit dat mensen hem voor het eerst boven een wak op een tak zagen zitten.

Ze hebben meerdere legsels per jaar, dus de populatie kan na zo´n winter wel binnen enkele jaren weer op een redelijk peil zijn Door de voorbije elf relatief zachte winters kwamen er veel IJsvogels bij. Doordat ze in gunstige omstandigheden veel jongen grootbrengen, komt de ijsvogelstand waarschijnlijk niet in gevaar. De jongen zwermen vlotjes uit. het is waarschijnlijk zo'n uitzwermend jong dat nu gezien werd op de anti-tankgracht!

Vanwege zijn manier van vissen (van op een uitkijkpost boven het water) moeten bomen en of struiken aanwezig zijn en moet het water visrijk en redelijk helder zijn. Als er wordt voldaan aan die eisen, kan de IJsvogel een vrij algemene verschijning zijn.
Haachtse IJsvogels broeden in steile wanden, bijvoorbeeld de oevers van de Leibeek, maar ook in de oevers van de talrijke visputten. Ze graven een lange nestgang in deze wand (vaak tot wel 1 meter lang). De hoge, maar harde betonwand van de anti-tankgracht is uiteraard ongeschikt, en de lage oever evenmin.

IJsvogels zijn met hun blauwe en oranje kleuren een van onze meest opvallende en kleurrijke vogels. Toch worden ze vaak eerst ontdekt op hun geluid en kan het vaak een tijd duren voordat men ze te zien krijgt. Ze zijn vaak rusteloos en vliegen vaak direct weg als men te dicht in de buurt komt. Veel meer dan een blauwe flits die laag over het water vliegt, zal men dan niet zien. Om ze wat langduriger te zien te krijgen, loont het vaak om overhangende takken met een verrekijker af te speuren op een plek waarvan men weet dat er IJsvogels voorkomen.

Verricht je zelf een waarnemingen van een IJsvogel, twijfel dan niet langer om hem in te geven op waarnemingen.be !

Broedvogelinventarisatie Dijleboorden afgerond

2009-07-17T03:08:00.000-07:00

De 11de volledige broedvogelinventarisatie zit er weer op. Toch voor wat betreft het terreinwerk. Wat nu nog volgt is de administratieve verwerking, het oplijsten, de interpretatie en het schrijven van het jaarlijks verslag.
Er mag alvast besloten worden dat het veldwerk een groot succes was. Er kwamen immers enkele nieuwe waarnemers meewerken en samen werden ruimschoots voldoende waarnemingsuren gepresteerd!
Zo zal het dan ook mogelijk zijn een erg realistische inschatting te maken van de aantallen van bijvoorbeeld Kievit en Patrijs. Beide vogelsoorten typeren het open landschap van de Dijleboorden ten voeten uit! Vooral de Patrijs kreeg veel aandacht.
Er werden voor deze specifieke soort extra bezoeken gebracht aan het onderzochte gebied. De foto’s hiernaast illustreren hoe de beste plekjes voor deze soorten eruit zien.
Verder is de aanwezigheid vermeldenswaardig van soorten als Veldleeuwerik (maar erg lage aantallen), Roodborsttapuit (opvallend sterk vertegenwoordigd), Grasmus (zeer sterk vertegenwoordigd), Bosrietzanger, Blauwborst, …
Begin juni kwam nog een leuke verrassing op de proppen in de vorm van een laattijdig ontdekte Grauwe Vliegenvanger, een discreet, klein vogeltje dat makkelijk ontsnapt aan de aandacht. Maar niet dit jaar!

Hier vind je het rapport !

Kamsalamander in de anti-tankgracht

2009-06-17T02:59:00.000-07:00

In 2008 werd er in de antitankgracht een inventarisatie van de amfibieën uitgevoerd. Deze inventarisatie gebeurde over de ganse antitankgracht, van het vlonderpad tot en met het gedeelte aan het Erwteveld. Er werden acht amfibieënfuiken geplaatst en dit werd vier maal herhaald. De vangst van een kamsalamander (1 vrouwtje), in het stuk tussen Scharent en Wilde Heide, was toch wel opmerkelijk. Naar aanleiding van deze vangst werd dan besloten om opnieuw en gerichter te gaan inventariseren. In 2009 werd het betreffende gedeelte van de antitankgracht, tussen Scharent en Wilde Heide, opnieuw geïnventariseerd. Dit stuk werd vier maal bemonsterd met een zestal fuiken.

Voor meer info, lees onze nieuwsbrief!

Sleedoornpages en Grootoorvleermuizen

2009-01-25T05:50:00.000-08:00

In de late zomer van 2007 werd een unieke waarneming verricht in het Haachts Broek: een wijfje Sleedoornpage. Omdat dit een zeldzaam en waardevol vlindertje is, is het zeker de moeite om het beheer van het gebied aan te passen aan deze soort. Om het voorkomen in het Haachts Broek beter in te schatten organiseerden we, net als vorige winter, een kleine zoekaktie naar eitjes van deze vlindersoort. Ook al is dit min of meer zoeken naar de spreekwoordelijke naald in de hooiberg, toch is de waarnemingskans van een eitje groter dan die van een vlinder. Dit is te verklaren door het feit dat de vlinder zelf niet alleen klein en zeldzaam is, hij brengt ook nog es het grootste deel van z'n leven hoog in de boomkruinen door! De wijfjes zetten de eitjes (ter grootte van een speldenknop) afzonderlijk af op de schors van Sleedoorntwijgjes, bijna steeds op de overgang tussen één- en tweejarige twijgen of aan de basis van een doorn op een hoogte variërend van 20 cm tot 1 meter (maximum tot 2,5 meter).

Net zoals vorig jaar werden geen eitjes aangetroffen. De Cel Studie zal in de volgende vliegtijd (vooral van 10 augustus tot 10 september) alles op alles zetten om volwassen vlinders van deze soort op te tekenen. Wilt u deel uit maken van dit spannend project, neem dan zeker contact op met ons op info@natuurpunthaacht.be!

Het goede nieuws komt echter van een heel andere soort. We maakten tijdens de Sleedoornpage-eitjes zoektocht immers ook van de gelegenheid gebruik om de jaarlijkse vleermuizen telling uit te voeren in de bunker in het Haachts Broek.

Tijdens de vorige wintercontrole van de bunkers die ingericht zijn als geschikt winterkwartier voor vleermuizen werd voor het eerst een opmerkelijke vleermuissoort vastgesteld: De Gewone oftewel Bruine Grootoorvleermuis. Het dier zat te overwinteren in de door Natuurpunt verstrekte hulpmiddelen: met holtes voorziene grote snelbouwstenen. Ook bevindt er zich een thermometer en een toestel dat de relatieve luchtvochtigheid meet. Beide parameters zijn bepalend of vleermuizen ergens wensen te overwinteren al dan niet.

Dit jaar werden maar liefst 4 exemplaren aangetroffen! Een opmerkelijke stijging ten opzichte van vorig jaar. Natuurpunt Haacht is heel tevreden met dit succes. We hopen dan ook uw begrip te mogen hebben voor het ontoegangkelijk houden van de bunker. Rust is immers van cruciaal belang voor dergelijke overwinteringsplaatsen. De tellingen vinden dan ook maar éénmaal jaarlijks plaats en worden erg kort gehouden om door onze lichaamstemperatuur en onze lichten de dieren niet wakker te maken.

Lees elders op deze blog meer over de Grootoorvleermuis.

Gebrummel in het Haachts Broek

2008-06-11T05:15:00.000-07:00

Op 18 mei maakte ik een tijdens een wandeling door het hartje van het Haachts Broek kennis met een nachtvlinder die ik nog niet eerder gezien had. Gezien het erg grote aantal nachtvlinders gebeurt dat wel vaker. Maar deze leek me écht weinig vertrouwd, en ik had dan ook meteen door dat het iets zeldzaams kon betreffen. Ik besloot dan maar een foto te nemen onder het motto “Je weet maar nooit!”.

Na enig opzoekwerk bleek het een (inderdaad zeldzame) Brummelspanner te betreffen. Zeldzaam is misschien een ietwat zware term, want lokaal kom je deze soort wel af en toe tegen. Zo wordt deze spanner bijvoorbeeld in het gebied Broek De Naeyer (Willebroek) jaarlijks aangetroffen door nachtvlinderspecialisten. Alle waarnemingen worden verricht in de periode mei tot augustus maar wel steeds in zeer klein aantal.
Ook in Nederland en verder in Europa is het een wijdverspreide soort die echter overal slechts in kleine aantallen wordt gezien.

De Brummelspanner is vaak moeilijk te fotograferen. Weliswaar laat hij zich gemakkelijk opjagen vanuit het struikgewas (hij zit ook als volwassen dier graag in bramenstruiken), maar hij vliegt vaak maar een klein eindje weg om opnieuw aan de onderkant van een blad te gaan zitten, het liefst op een donker plekje. Bovendien zijn bramenstruiken verre van toegankelijk door hun prikkende doorns. Het feit dat dit exemplaar zo open en bloot op een schors zat was dus een echte meevaller. Ook met kunstlicht is deze soort nauwelijks te vangen, want hij komt daar maar zelden op af.

De Brummelspanner (Mesoleuca albicillata) is een nachtvlinder uit de familie Geometridae oftewel de spanners. De naam van deze spanner verwijst naar de waardplant, brummel is een oud-Nederlands woord voor braam. Een andere gebruikte naam is dan ook Bramenspanner.

Het is een erg fraaie spanner. De basiskleur is helderwit. De vleugels beginnen met een schouderpartij waarin grijze en donkerbruine banden en vlekken elkaar afwisselen. Dan volgt een chocoladebruine band. Het middenstuk is op één klein grijs vlekje na ongetekend. De vleugelpunten zijn nagenoeg wit, maar daarvoor zit een zwarte of donkerbruine vlek. Aan de andere rand van de vleugel vinden we nog zo'n vlek, maar dan veel kleiner. Je kunt hem niet verwarren met een andere soort. De merkwaardige tekening op de vleugels doet het dier in rust sterk lijken op een vogelstrontje, iets dat we bijvoorbeeld ook zien bij een aantal bladrollers. Met een spanwijdte van 34 tot 38 mm een redelijk grote soort.

De larve, die tot 25 mm lang wordt, is groen met een beide zijkanten een roodbruine streep die ter hoogte van het borststuk begint en niet bij de kop. Op de rug kleine rode vijfhoekige vlekjes, meestal met een wittige vlekje in het midden. De kop is groen met bruine spikkels. De soort kent één generatie (hoewel zéér zelden een tweede in het najaar voor kan komen). De rupsen zie je vanaf juli tot in september. Ze eten 's nachts en rusten overdag. Vaak zitten ze dan langs of op de lengtenerf van een blad en zijn dan maar moeilijk te ontdekken. Al in september graven ze een gaatje in de grond, spinnen een cocon en verpoppen in die cocon. Op die manier overwinteren ze. Ook na de winter blijven ze lang in rust, want de vlinders verschijnen pas eind mei/begin juni. We vinden de rupsen op bramen, frambozen en bosaardbeien. De Engelse handboeken noemen ook de hazelaar als voedselplant.

De vliegtijd is van half mei tot half augustus, hoewel soms een tweede generatie in augustus gaat vliegen die dan tot in oktober kan doorvliegen, maar dat verschijnsel is uiterst zeldzaam.

Zeldzame spin gevonden op de Hooiberg

2008-05-15T00:48:00.000-07:00

Even een interessante vondst vermelden uit de hooiberg!

Dit weekend, bij het legen van de bodemvallen trof Jeroen een toch wel opvallende spin aan. Het betreft een (primitieve) spin die behoort tot de rechtkakigen, ook vogelspinnen genoemd. Hiervan komen er slechts enkele soorten voor in Europa, twee daarvan in België. De gevonden soort (Atypus affinis), is ook opmerkelijk omdat hij een woonbuis in de bodem maakt tot een halve meter diep. Die woonbuizen zijn vooral te vinden op zonnige plaatsen in dennenbossen.

Bovengronds maakt de spin een buisvormig deel met een gesloten vanggedeelte (als een kous die op de grond ligt). Die bovengrondse buis wordt bedekt met zand of rommel uit de omgeving en is daarom doorgaans door mensen moeilijk te vinden. Als een insect over de buis heenloopt, trekt de wachtende spin het insect met zijn grote kaken door het web heen en verorbert het.

Ze hebben grote gifkaken, maar de gifklieren die ermee verbonden zijn, zijn kleiner dan de meeste van onze andere inheemse spinnen. Een beet zou misschien wel een wondje achterlaten, maar hoogstens licht irriterend zijn.

De vondst is opmerkelijk omdat die beesjes echt bijna nooit op de bodem te vinden zijn. Ze kunnen tot acht jaar in de woonbuis zitten en er niet uitkomen(vrouwelijke dieren).

Laat je ook niet misleiden door de naam, het betreft een vertegenwoordiger van de vogelspinnen maar het beestje is slechts iets groter dan een centimeter. Het is ook één van de 4 wettelijk beschermde spinnensoorten (volgens KB 22 sept 1980 ter bescherming van bepaalde in het wild levende diersoorten).

Het is een kwetsbare soort in België (rode lijst).

Een beter jachtdecreet in de maak?

2008-03-18T02:40:00.000-07:00

Op de ministerraad van vrijdag 14 maart 2008 raakten de ministers van de Vlaamse Regering het niet eens over het nieuwe jachtbesluit voor de periode 2008-2013. Er wordt al enkele weken zwaar gelobbyd door zowel de milieubeweging als de jagers. Vogelbescherming Vlaanderen bracht vorig jaar een coalitie van 130 organisaties op de been. Die coalitie vertegenwoordigt meer dan 300.000 leden. Voor de coalitie zijn een goed uitgebalanceerde jachtwetgeving en een degelijke handhaving en controle op het terrein van primordiaal belang, ongeacht het feit dat ze van mening is dat Vlaanderen te klein en te versnipperd is voor de jacht. Omdat een degelijke wetgeving belangrijk is, doet de coalitie in een ontwerp van besluit enkele voorstellen in de aanloop naar het Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de jacht in het Vlaamse Gewest voor de periode van 1 juli 2008 tot 30 juni 2013. De tekst van de coalitie is gebaseerd op die van het huidige besluit (2003-2008) maar werd op 60 punten aangepast. Verschillende wijzigingen (de ene al wat ingrijpender dan de andere) zijn van dien aard dat 'achterpoortjes' worden gesloten. Ook het aspect 'plezierjacht' wordt volledig uit het besluit gebannen.
Jacht moet tot het uiterste minimum worden beperkt en kan enkel in omstandigheden worden getolereerd wanneer alle beschikbare alternatieven hebben gefaald. Bovendien komt de jager meer en meer in conflict met de andere gebruikers van de open ruimte: wandelaars, fietsers, jeugdbewegingen, vogelkijkers, sportbeoefenaars en andere passieve recreanten. In dat kader namen de Vlaamse volksvertegenwoordigers Bart Martens en Joris Vandenbroucke het initiatief om een van de belangrijkste eisen van de coalitie op een originele manier kracht bij te zetten, nl. het afschaffen van de jacht met vuurwapens op zon- en feestdagen. Samen bouwden ze de website zondagsrust.be uit waar alle voorstanders van een jachtvrije zon- en feestdag een petitie kunnen tekenen.

Vogelbescherming Vlaanderen is blij met dit initiatief. In 2006 liet de organisatie een representatieve opiniepeiling uitvoeren door onderzoeksbureau 'IPSOS' om te polsen naar de mening van de Vlamingen over de jacht op zon- en feestdagen. Niet minder dan 28% – of omgerekend 1.400.000 Vlamingen – ervaart PERSOONLIJK de jacht op zon- en feestdagen als storend; 93% van hen vindt het nodig dat de overheid in de huidige jachtwetgeving een bepaling invoert die het jagen met vuurwapens op zon- en feestdagen verbiedt.

De belangrijkste eisen van de coalitie in een notendop:
1. de jacht op patrijs, smient en meerkoet wordt gesloten
2. extra beperking van de jacht op waterwild bij langdurige vorst
3. een algemeen jachtverbod in vogelrijke gebieden
4. de vos kan niet langer worden bejaagd ‘ten behoeve van het natuurbeheer’
5. fazanten uitzetten afkomstig van door maaiwerkzaamheden bedreigde broedsels wordt verboden
6. een algemeen verbod om te jagen bij sneeuw
7. een algemeen verbod om bij de jacht lokvogels te gebruiken, levend, dood, opgezet of in kunststof
8. een algemeen verbod om andere lokmiddelen te gebruiken (duivencarrousels, lokvoer, etc.)
9. een algemeen verbod om te jagen op minder dan 200 meter van een voederplaats
10. een algemeen verbod om te jagen met vuurwapens op zon- en feestdagen

Teken de petitie op www.zondagsrust.be !!!

Grootoorvleermuizen overwinteren in onze bunker

2008-02-18T03:39:00.000-08:00

Tijdens de recente wintercontrole van de bunkers die ingericht zijn als geschikt winterkwartier voor vleermuizen werd voor het eerst een opmerkelijke vleermuissoort vastgesteld: De Gewone oftewel Bruine Grootoorvleermuis. Het dier zat te overwinteren in de door Natuurpunt verstrekte hulpmiddelen: met holtes voorziene grote snelbouwstenen. Ook bevindt er zich een thermometer en een toestel dat de relatieve luchtvochtigheid meet. Beide parameters zijn bepalend of vleermuizen ergens wensen te overwinteren al dan niet.

De soort is makkelijk herkenbaar aan zijn grote oren. De oren kunnen 3 tot 4 cm lang zijn en zijn ruim half zo lang als het lichaam. De Gewone Grootoorvleermuis is een middelgrote vleermuis met zeer brede en relatief lange vleugels met een spanwijdte van 24 tot 28,5 cm. De rugvacht is geelbruin tot bruin en de buikvacht is grijs- tot geelwit. Buik en rug hebben een donkerbruine ondervacht. De kleur van de snuit is variabel, van roze tot bruin getint. In winterslaap vouwen Grootoorvleermuizen hun oren onder hun vleugels en blijft van het oor alleen het oorklepje (tragus) zichtbaar. De tragus is bijna half zo lang als het oor en is bij de Gewone Grootoorvleermuis egaal roze/bruin van kleur.

De Gewone Grootoorvleermuis komt verspreid voor, maar nergens in grote aantallen. De soort is sterk gebonden aan kleinschalig landschap en bosgebieden. De Grootoorvleermuis jaagt met een langzame, zeer wendbare vlucht dicht op of door de vegetatie, waar insecten van bladeren of uit de lucht worden gegrepen. Vaak vliegen ze in een langzame, stijgende vlucht verticaal van onderen naar boven langs vegetatie of wanden. Soms blijven ze stil hangen (bidden) in de lucht. De prooien worden dan direct van de vegetatie afgepikt.

Verschillende soorten nachtvlinders kunnen de geluiden horen die vleermuizen maken voor hun echolocatie. Als reactie hierop laten ze zich vallen. Als antwoord hierop gebruiken Grootoorvleermuizen zeer zachte echolocatiegeluiden. Ze ontdekken de prooien niet alleen met hun echolocatie, maar ook met hun ogen en door te luisteren naar het ritselende geluid dat een prooidier maakt. Soms landen ze op de grond om een prooi uit het gras te pakken.

Gewone Grootoorvleermuizen vangen diverse relatief grote, vaak dagactieve of niet-vliegende prooien, zoals dagpauwogen, langpootmuggen, spinnen, kevers, schietmoten, vliegen, rupsen, steekmuggen en oorwormen. Grote prooien worden meegenomen naar een hangplaats en daar opgegeten. Deze hangplaatsen kunnen bestaan uit een boomtak of plafondbalk. Dergelijke hangplekken zijn herkenbaar aan de vleermuiskeutels en de afgebeten vlindervleugels die onder de hangplek te vinden zijn.

De paartijd loopt van de herfst tot in het voorjaar. In de herfst en het voorjaar worden Grootoorvleermuizen waargenomen, die vanaf een hangplaats aan bijvoorbeeld een boomstam, luid roepend de aandacht trekken. In die tijd worden seksueel actieve mannetjes in boomholtes, op zolders en in nest- en vleermuiskasten gevonden.

De Gewone Grootoorvleermuis gebruikt zeer uiteenlopende soorten verblijfplaatsen. Ze worden in de zomer aangetroffen op zolders, achter betimmeringen, daklijsten en vensterluiken, in spouwmuren en onder dakpannen, in holten en spleten in bomen en in nest- en vleermuiskasten. Ze vormen meestal groepen van 5 tot 25, in uitzonderingen tot 80, dieren. Deze gebruiken in kleine groepjes verspreid een groot aantal verblijfplaatsen naast elkaar. Ze verhuizen vaak.

Als winterverblijf worden vooral ondergrondse ruimten gebruikt, zoals bunkers maar ook grotten, forten, ijskelders en (kasteel)kelders.De winterslaapperiode duurt van oktober/november - maart/april. Het zijn echter geen stabiele slapers. Vooral Grootoorvleermuizen die in winterverblijven met wisselende temperaturen overwinteren, worden, ook bij koud weer, regelmatig wakker. Ze jagen dan bijvoorbeeld op zolders op de daar overwinterende vlinders.

De Gewone Grootoorvleermuis geldt als standvleermuis. Meestal overwinteren ze in de onmiddellijke nabijheid van hun zomerverblijfplaatsen.

Voortaan zal de bunker in het Haachts Broek jaarlijks nauwkeurig geinspecteerd worden. Wil je er eens bij zijn, geef ons dan een seintje. We kunnen echter slechts enkele mensen toelaten, want wanneer te veel mensen te lang in dergelijke kleine overwinteringsplaatsen verblijven stijgt al snel de temperatuur en bestaat het risico dat de vleermuizen verstoord worden...

Rode Lijst vogelsoorten van de Haachtse Leibeekvallei

2008-02-01T05:29:00.001-08:00

Hallo,

Even een bondig overzichtje gemaakt van wat er in de onderzochte gebieden in Haacht voorkomt aan broedende soorten die opgenomen zijn in de Rode Lijst.

Haachts Broek

In het Haachts Broek komen geen vogels tot broeden die in Vlaanderen bekend staan als ‘met uitsterven bedreigd’. Twee ‘bedreigde’ soorten verdwenen recent, de Zomertortel en de Kramsvogel. De enige ‘bedreigde soort’ die momenteel nog in het Haachts Broek broedt is de Wielewaal.
Er komen twee ‘kwetsbare soorten’ tot broeden, namelijk de Nachtegaal en de Matkop. Er komen geen ‘zeldzame’ soorten voor, wel één ‘achteruit gaande’ soort, namelijk de Koekoek.

De Sprinkhaanzanger is één van de 11 soorten die in 2004 van de Rode Lijst voor broedvogels werden geschrapt.

Verder komen nog voor: waardevolle broedvogelsoorten als Havik, Boomvalk, Sperwer, Waterral, Houtsnip, Spotvogel, Kleine Bonte Specht in belangrijke concentraties en ook Bosrietzanger.

Schorisgat

In het Schorisgat komen evenmin vogels tot broeden die in Vlaanderen bekend staan als ‘met uitsterven bedreigd’ of ‘bedreigd’ zijn.
Er komen twee ‘kwetsbare soorten’ tot broeden, namelijk de Nachtegaal en de Matkop. Er komen geen ‘zeldzame’ soorten voor, wel drie ‘achteruit gaande’ soorten, namelijk de Boerenzwaluw, Huismus en Koekoek.

Verder komen nog voor: waardevolle broedvogelsoorten als Bosrietzanger, Braamsluiper, Buizerd, Houtsnip, Kleine Bonte Specht, Sperwer, Sprinkhaanzanger en Spotvogel.

Schoonbroek

In het Schoonbroek komen geen vogels tot broeden die in Vlaanderen bekend staan als ‘met uitsterven bedreigd’. Wel komt er de ‘bedreigde’ Wielewaal voor. Er komen drie ‘kwetsbare’ soorten tot broeden, namelijk de Gekraagde Roodstaart, Nachtegaal en de Matkop. Er komen geen ‘zeldzame’ soorten voor, wel drie ‘achteruit gaande’ soorten, namelijk de Boerenzwaluw, Huismus en Koekoek.

De IJsvogel, Kerkuil, Roodborsttapuit en de Sprinkhaanzanger, dewelke eveneens tot broeden komen in het Schoonbroek, behoren tot de 11 soorten die in 2004 van de Rode Lijst voor broedvogels werden geschrapt.

Opvallend is verder ook het voorkomen van andere waardevolle broedvogelsoorten, zoals Boomvalk, Bosrietzanger, Buizerd, Fitis, Havik, Kleine Bonte Specht, Sperwer, Spotvogel, Wespendief en Zwarte Specht.

Conclusie

Binnen de Haachtse Leibeekvallei is het Schoonbroek het meest belangrijke deelgebied voor Rode Lijst soorten. Er komen maar liefst 7 soorten (1 ‘bedreigde’, 3 ‘kwetsbare’ en drie ‘zeldzame’). van de Lijst voor. Op de tweede plaats komt het Schorisgat (5 soorten: 2 ‘kwetsbare’ en 3 ‘achteruit gaande’) en op de derde plaats het Haachts Broek (4 soorten: 1 ‘bedreigde’, 2 ‘kwetsbare’ en 1 ‘achteruitgaande’). Het Haachts Broek haalt wel de hoogste dichtheden aan broedvogels, in vegl met de andere deelgebieden.

Johan

Ransuilen in Tildonk

2008-01-29T00:35:00.000-08:00

Ik ben eindelijk nog eens in m'n eigen dorpje gaan vogels kijken. Aanleiding was de melding van een ontsnapte valkeniersvogelvogel die hing te bengelen in een Populier. Toch in de buurt zijnde besloot ik nog wat rond te hangen en proberen een vogeltje te spotten. In deze uithoek van Tildonk zou een vaste Ransuilen slaapplaats zijn, maar ik had ze nog nooit eerder gaan checken. En ik had sukses: er is inderdaad een traditionele winterslaapplaats van Ransuilen in Tildonk. En naar zeggen van de omwonenden wordt er ook gebroed. Hier kom ik in mei zeker nog es terug om te checken op piepende jongen. Op 26/1/08 heb ik alvast drie Uilen kunnen tellen.

Eitjes Sleedoornpage zoeken

2008-01-29T00:17:00.000-08:00

Naar aanleiding van de unieke waarneming van een wijfje (!) Sleedoornpage in het Haachts Broek organiseerden we op 20/1/08 een kleine zoekaktie naar eitjes van deze vlindersoort. Ook al is dit min of meer zoeken naar de spreekwoordelijke naald in de hooiberg, toch is de waarnemingskans van een eitje groter dan die van een vlinder. Dit is te verklaren door het feit dat de vlinder zelf niet alleen klein en zeldzaam is, hij brengt ook nog es het grootste deel van z'n leven hoog in de boomkruinen door! De wijfjes zetten de eitjes (ter grootte van een speldenknop) afzonderlijk af op de schors van Sleedoorntwijgjes, bijna steeds op de overgang tussen één- en tweejarige twijgen of aan de basis van een doorn op een hoogte variërend van 20 cm tot 1 meter (maximum tot 2,5 meter).

Om de dag ludiek te beginnen klutste ik mezelf ‘s morgens een “eitje” en na de nodige energie te hebben opgedaan begaf ik me naar het Haachts Broek. Op het appél waren drie moedigen: Jeroen, Jietse en Johan. De “drie J’”s begonnen na een dik kwartiertje wandelen de zoektocht. Er werd gezocht nabij de plaats waar afgelopen zomer (18/08/2007) een waarneming verricht werd van een wijfje Sleedoornpage. Vooral de vitaal uitziende Mei- en Sleedoornstruiken werden afgespeurd. De beste plaats op zo’n struik om te zoeken is tussen één en twee meter hoogte, en wel op de overgang van één- met tweejarige twijgen.
Tijdens dit alles maakte ik nog tijd om de eerste bloeiende Speenkruidplantjes op te merken.
Na amper een half uurtje zoeken ging Jietse met de eer, zijnde het eerste eitje, lopen! Enthousiasme alom! Na nader onderzoek werd echter in vraag gesteld of het wel degelijk een eitje van de Sleedoorpage betrof. Na verder opzoekwerk en bevraging op het Papillio-forum werden de eitjes nog steeds niet gedetermineerd. DUS GRAAG JULLIE HULP!

Nog wat later ontdekte ikzelf ook nog een eitje. En nog wat later een derde eitje. Dat zou het laatste zijn dat we vonden. Maar er werd nog meer gevonden dan dat. Jeroen en ikzelf vonden immers beiden nog een rups. En dat in januari!
Ook de soortnaam van de rups is nog steeds een raadsel. Op het Papillio forum kwam maar weinig reaktie. Ik denk dat de forum leden allemaal als pop aan het overwinteren zijn. DUS OOK GRAAG EEN BEETJE HULP GRAAG VOOR DE DETERMINATIE VAN DE RUPS, AJB!
Het was zeker en vast een erg leuke zoektocht met onverhoopt succes. Gezien het feit dat dergelijk zoekwerk werkelijk zoeken is naar de spreekwoordelijke naald in de hooiberg, waren de verwachtingen dan ook niet hoog gespannen. Toch was er een groot enthousiasme, zeker na die eerste vondst door Jietse!
Er werden nog wat andere beestjes gevonden ook. In dood hout werd even gesnuisterd en dat bracht zaken op als Gevlekte schimmelkever, miljoenpoten uit twee verschillende families: polydesmidae (met dorsale plaatjes op elk segment) en julidae (de typische rolronde miljoenpoten. Gewone Duizendpoot (Lithobius forficatus), Boerenknoopje (een slakje), enkele soorten pissebedden, keverlarve (onmogelijk te weten welke), verschillende soorten springstaarten (op eerste zicht tenminste 3 soorten gezien, maar het zijn er veel meer moest je de boom uitpluizen)…
De hele dag lang miauwde de Buizerd boven ons, en waren vogels als Boomkruiper, Koolmees, … al in volledige lente-stemming.

J. & J. & J.

Broedvogelinventarisatie Hooiberg 2008

2008-01-14T06:51:00.000-08:00

Komend broedseizoen wordt in Haacht de Hooiberg (inklusief stuk ten zuiden van Hollakenbeek) alsook de Anti-Tank Gracht aan een broedvogelinventarisatie onderworpen.

Afgelopen zondag 13/01 werd een eerste verkennend namiddagbezoekje gebracht aan de Hooiberg.

Dit leverde alvast de vaststelling op dat er al flink wat vogels zich territoriaal aan het manifesteren zijn. En zoals typisch voor deze periode van het jaar zijn er tegelijkertijd nog enkele typische winterfenomenen waarneembaar. Een plezante miks van afscheid nemen en begroeten terzelfdertijd…

Houtduif, reeds goed in zang
Koolmees, reeds erg territoriaal
Groene Specht, 1 ex aanwezig
Buizerd, minstens 1 ex, roepend en overvliegend
Watersnip, 9 ex opvliegend uit nat weilandje van amper zakdoek groot
Vink, drietal flinke groepen van +30 ex
Sijs, toch weer verbazend weinig exemplaren

Voor overzicht van alle Haachtse broedvogelinventarisatieprojekten: check de VWG pagina’s op http://www.natuurpunthaacht.be/vogelwerkgroepindex.htm

Een winters Haachts Broek

2007-12-23T12:19:00.000-08:00

Vandaag heeft het niet gevrozen. De afgelopen dagen waren toch wel echt koud! In het Schoonbroek, op de prachtig ondergelopen weilanden, moesten de Wintertalingen en de Pijlstaarten plaats maken voor families op schaatsen. Een leuk begin van de Kerstvakantie. Voor de families dan toch... Het Haachts Broek lag er ook erg mooi bij. De hoge dichtheden aan Merels, Grote Bonte Spechten was werkelijk opvallend. Ook telde ik (eindelijk) behoorlijk meer groepen Sijsjes dan over enkele weken. Een mannetje Sperwer zat er achteraan! En te oordelen aan de prooiresten op het ijs in de ATG is het een geduchte jager!

Leuke verrassing waren de drie Putters en de Keep. De Putter wordt hier niet vaak waargenomen en ontbreekt als broedvogel.
Het "knuffelpad" lag er mooi bij en doet al prima z'n werk door de wandelaars over de natte stukken te leiden. Dat er reeds wandelaars waren gepasseerd zag ik aan de voetafdrukken in het ijs op de planken van het knuffelpad.

En dat de mensen die te vinden zijn voor een "snel" bezoekje aan het Haachts Broek uit alle lagen van de bevolking komen, bewees de geparkeerde wagen aan de Anti-Tank Gracht :-)

Dé verrassing van de dag kwam toch wel vanuit de noord-west hoek van het Broek. Het perceel waar eerder Bambi hertjes werden mishandeld, daar was nu alles in ere hersteld! De illegale grachten zijn gedempt en de spoorwegbils zijn weggenomen. Alle inbreuken op de stedebouwkundige voorschriften zijn eindelijk netjes weggewerkt. Proficiat en bedankt!

Nijlgans niet gelukkig in Haacht

2007-11-19T03:50:00.000-08:00

Het volgende viel me op bij de resultaten van de broedvogelinventarisaties van de drie afgelopen jaren in Haacht:

Haachts Broek, 2005: twee nesten (dus zeker!) van Nijlgans. Beiden mislukt. Vermoedelijk predatie door Zwarte Kraai.

Schorisgat, 2006: één waarschijnlijk broedgeval. Koppel werd ganse inventarisatieperiode waargenomen, maar uiteindelijk werden geen jongen gezien. Dus opnieuw mislukt broedgeval. Reden onbekend.

Schoonbroek, 2007: twee koppels ganse tijd waargenomen in oostelijk deel van het onderzochte gebied. Besloten tot twee waarschijnlijke broedgevallen. Ook weer geen jongen opgeleverd. Reden onbekend.

Konklusie: de drie opeenvolgende jaren in Haacht was het broedsukses van de Nijlgans 0 %.

Tijdens de laatste inventarisatie van 2007 werden wél twee geslaagde broedgevallen (9 pulli en 10 pulli) van Nijlgans opgetekend in het Boortmeerbeeks Broek (overkant van “de dreef”). Daar was het broedsukses dan weer 100%. En dat vlak bij een plaats waar steeds een grote groep Zwarte Kraaien rondhangt.

Wordt verder onderzocht!

Sleedoornpage bevestigd in Haachts Broek

2007-08-19T09:55:00.001-07:00

SLEEDOORNPAGE BEVESTIGD IN HET HAACHTS BROEK

Tijdens een zomerse wandeling op 19 augustus 2007 begon het net voor de middag wat op te warmen. Hoewel eerder kleine aantallen vlinders van de algemene soorten werden vastgesteld, werden door Filip V.D.W en Johan D.M. toch 2 vliegende Koninginnenpages gezien, ook meerdere zonnende Atalanta’s op Leverkruid en 1 Kleine Vuurvlinder. Niets vermoedend van wat komen zou, vonden we dat deze waarnemingen er tot dan toe toch al een mooie vlinderdag van maakten.

Een weinig later, rond één uur, werd in het oostelijk gedeelte van het Broek op een perceel in beheer en eigendom van Natuurpunt een wijfje Sleedoornpage waargenomen!

De Sleedoornpage (Thecla betulae) is één van de grootste Europese pages. In Vlaanderen is het een bedreigde soort van grensvegetaties met lage en hoge struwelen. Hij komt voor in bosranden met Sleedoorn en in de buurt van bossen en stadsparken. De rupsen leven bij voorkeur op Sleedoorn. De populaties zijn sterk afgenomen door het verdwijnen van de sleedoornhagen voor de bestrijding van de Perevuurbacterie. De vindplaatsen zijn ten opzichte van vroeger niet veel veranderd en bevinden zich nog altijd in de zuidelijke helft van Vlaanderen (Vlaamse Ardennen, de regio tussen Brussel en Aarschot).

De moeilijk waarneembare Sleedoornpage - deze page overvliegt zelden open vlakten -is volgens waarnemers inderdaad best op dit moment van de dag te zoeken. De meeste waarnemingen van de Sleedoornpage slaan op wijfjes die een lagere plaats op de Sleedoorn uitzoeken voor het afzetten van de eitjes.
Sleedoornpages houden zich nogal graag op in de toppen van de bomen en struiken. Het zijn sapdrinkers. De vlinder voedt zich met honingdauw en gaat enkel op zoek naar nectar als er een tekort is aan honingdauw. Ze komen naar wat meer aangenamer hoogte om ze waar te nemen op bloemen zoals schermbloemigen en Hemelsleutel.Als de vrouwtjes naar beneden komen om eitjes te leggen op een jonge scheut van Sleedoorn , kan je ze gemakkelijk waarnemen op ooghoogte tot 30-40 cm boven de grond. De wijfjes zetten de eitjes afzonderlijk af op de schors van Sleedoorntwijgjes, bijna steeds op de overgang tussen één- en tweejarige twijgen of aan de basis van een doorn op een hoogte variërend van 20 cm tot 1 meter (maximum tot 2,5 meter). Per dag zet het wijfje slechts een vijftal eitjes af, meestal aan de buitenzijde van oudere waardplanten die in zuidelijk geëxposeerde bosranden of hagen staan.
Omdat deze vlinder zich zo moeilijk laat zien, kan de aanwezigheid ook vastgesteld worden door eitjes te zoeken. De kleine witte eitjes lijken wel wat op een mini-golfballetje.

De vlinder vliegt in één generatie per jaar van eind juli tot midden september (met een piek tussen 10 augustus en 10 september).

Een geschikt natuurbeheer moet ervoor zorgen dat er voldoende Sleedoornhagen en struwelen behouden blijven op de plaats waar de Sleedoornpage te vinden is. Hiernaast moeten er ook opvallende bomen aanwezig zijn, die fungeren als ontmoetingsplaats. Dit kan enerzijds gebeuren door het juist en op het gepaste tijdstip snoeien van de Sleedoorns (eind juli, omdat de poppen zich dan op de bodem bevinden) en anderzijds door het aanplanten van nieuwe Sleedoornhagen, die al dan niet bestaande hagen met elkaar verbinden. Deze nieuwe hagen moeten wel in de onmiddellijke omgeving van bestaande vliegplaatsen staan omdat de Sleedoornpage geen al te grote afstanden overbrugt. Als er toch in de winter gesnoeid moet worden, kan dat best gefaseerd gebeuren (om de 5 jaar) om niet alle eitjes te verwijderen. Het niet meer snoeien van Sleedoornhagen leidt op termijn tot veroudering van de struiken waardoor de kwaliteit van de waardplant afneemt.

Ontdekking van Dwergmuis in het Haachts Broek

2007-08-05T09:52:00.000-07:00

In de nacht van 5 augustus 2007 werd in het Haachts Broek voor het eerst Dwergmuis waargenomen. De waarneming gebeurde als “accidentele” waarneming door Hans Maryns en Johan De Meirsman die op die nacht eigenlijk focusten op andere dieren.
Het betrof drie exemplaartjes die zaten te knagen in de topjes van Akkerdistel op de wal rond de veedrinkpoel. Deze is gelegen in het centrale weiland dat in beheer en eigendom is van Natuurpunt.

Het nieuws werd onmiddellijk verspreid onder de leden van de beheerploeg zodat dit stukje, rijkelijk met kruiden begroeid, niet gemaaid zou worden, kwestie van de diertjes niet uit te maaien. Omdat de rest van de wei gemaaid wordt, is deze begroeide wal (te steil om te maaien met traktor!) het enige plekje waar de hoge kruiden blijven staan: een ware oase en essentieel voor de Dwergmuis!

Tot m’n grote verbazing werd op 19/8/07 overdag nógmaals een Dwergmuis waargenomen. Deze keer in de berm van een verruigd weiland, op een 300-tal meter van de eerste waarneemplaats.

De Dwergmuis is ronduit een zeer mooi diertje met interessante ecologie. Ze is wijdverspreid in Vlaanderen maar niet talrijk te noemen. Ze komt in “slechts” 70% van de atlashokken voor, en ontbreekt in grote delen van Vlaams-Brabant. (Weet dat de meeste muizen in 100% van de atlashokken voorkomen!)

Deze nieuwe soort voor het Haachts broek is een belangrijke indicator en het is dan ook een goede zaak voor ons waardevol gebied